Operacione sale su visoko kontrolisana okruženja u kojima se istovremeno zahtijeva sterilnost, tehnička preciznost i optimalni uslovi za rad medicinskog osoblja. One predstavljaju centralnu tačku svake bolnice ili kliničkog centra, gdje se kombinuju napredna medicinska tehnologija i strogi higijenski protokoli.

Environmental monitoring u operacionim salama ima za cilj očuvanje sterilnog okruženja, sprječavanje bolničkih infekcija i osiguravanje optimalnih uslova za izvođenje zahvata. Nepravilno regulisana temperatura, vlažnost ili pritisak mogu povećati rizik od kontaminacije i produžiti oporavak pacijenata.

Cilj ovog rada je detaljno analizirati ključne parametre koji se nadziru u operacionim salama, objasniti relevantne standarde i predstaviti savremene tehnologije koje omogućavaju precizan i kontinuiran monitoring.
 

Zašto je monitoring operacionih sala važan?

Operacione sale su definisane kao kontrolisana i sterilna okruženja sa minimalnim dozvoljenim nivoom mikrobiološke i čestične kontaminacije. U takvim prostorima čak i minimalna odstupanja mogu imati ozbiljne posljedice.

Neodgovarajući uslovi mogu dovesti do:

• povećanja stope postoperativnih infekcija,

• komplikacija i produženog oporavka,

• dodatnih troškova liječenja,

• pravnih i reputacionih rizika za zdravstvenu ustanovu.

Monitoring parametara u operacionim salama povezan je sa standardima kao što su HACCP principi upravljanja rizicima, ISO 14644 za čiste prostore, GMP smjernice i drugi međunarodni propisi.

Parametri koje je potrebno nadzirati

U savremenim operacionim salama prati se više međusobno povezanih parametara.

1. Temperatura

Preporučene vrijednosti u operacionim salama kreću se između +20°C i +24°C, zavisno od vrste zahvata.

Temperatura utiče na:

• komfor pacijenata (posebno pod anestezijom),

• stabilnost medicinske opreme,

• radnu efikasnost osoblja,

• kontrolu mikrobiološkog rasta.

 

Relativna vlažnost

Optimalni raspon relativne vlažnosti je između 40% i 60%.

Visoka vlažnost povećava rizik od mikrobiološkog rasta, dok preniska vlažnost može izazvati:

• isušivanje sluznice,

• statički elektricitet,

• smanjeni komfor osoblja.

 

 Diferencijalni pritisak

Pozitivan pritisak između operacione sale i susjednih prostora sprječava ulazak kontaminiranog zraka.

Sistem mora automatski alarmirati pri odstupanjima.

Čistoća zraka i broj čestica

ISO klasifikacija čistoće određuje maksimalni broj čestica u zraku.

Monitoring broja čestica od 0.5 µm i 5 µm ključan je za održavanje sterilnog polja.

CO₂ i VOC

Praćenje koncentracije CO₂ i isparljivih organskih jedinjenja (VOC) osigurava kvalitet zraka i zaštitu osoblja od štetnih plinova.

Kontrola pristupa i kretanja

Svaki ulazak i izlazak iz operacione sale utiče na sterilnost prostora. RFID sistemi i kontrola pristupa smanjuju nepotrebne pokrete.

 UV i sterilizacija

Ako se koristi UV dezinfekcija, potrebno je nadzirati intenzitet i trajanje izlaganja. Sterilizatori moraju biti validirani uz redovne biološke indikatore.

 

Tehnološka rješenja za automatski monitoring

Savremene zdravstvene ustanove koriste napredne sisteme poput onih dostupnih na  BorgIoT

Ovi sistemi uključuju:

• bežične senzore sa dugotrajnim baterijama,

• IoT platforme za centralizovano praćenje,

• cloud rješenja za pristup u realnom vremenu,

• automatske alarme putem SMS-a i e-maila.

Rješenja specijalizovana za zdravstvene ustanove dostupna su na:
Healthcare

Centralizovani monitoring omogućava nadzor više operacionih sala istovremeno, uz automatsko generisanje audit-ready izvještaja.

Standardi i regulatorni zahtjevi

Operacione sale moraju biti usklađene sa:

• ISO 14644-1 (čisti prostori),

• ISO 14698 (mikrobiološka kontrola),

• EU GMP Annex 1,

• ASHRAE 170 (ventilacija zdravstvenih objekata),

• nacionalnim pravilnicima o sterilizaciji.

Digitalni sistemi moraju biti validirani prema EU GMP Annex 11 i 21 CFR Part 11.

Upravljanje alarmnim situacijama

Alarm se aktivira kada:

• temperatura pređe definisani raspon,

• vlažnost odstupi,

• pritisak padne ispod dozvoljene vrijednosti.

Standardna procedura uključuje:

1. Obavještavanje odgovornog osoblja

2. Provjeru HVAC sistema

3. Dokumentovanje incidenta

4. Validaciju prostora prije nastavka rada

Studija slučaja

Bolnica koja je implementirala IoT monitoring putem  https://borgiot.com/iot-monitoring

zabilježila je:

• smanjenje incidentnih odstupanja,

• bržu reakciju na alarme,

• lakšu pripremu za ISO inspekcije,

• smanjenje administrativnog opterećenja osoblja.

Prednosti automatskog monitoringa

Automatizovani sistemi smanjuju ljudsku grešku i povećavaju sigurnost pacijenata.

 

 Zaključak

Monitoring operacionih sala daleko prevazilazi jednostavnu kontrolu temperature. Riječ je o kompleksnom sistemu nadzora koji uključuje mikroklimu, pritisak, čistoću zraka i kontrolu pristupa.

Integrisani IoT sistemi, poput onih dostupnih na  BorgIoT, predstavljaju ključni alat za postizanje maksimalne sigurnosti pacijenata i potpune regulatorne usklađenosti.

Investicija u savremeni monitoring sistem nije luksuz – ona je nužnost za svaku ozbiljnu zdravstvenu ustanovu koja teži vrhunskom standardu kvaliteta i sigurnosti.